پیشنهاد ویژه
تگ ها

عروسی بختیاری ها | آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری

3 شهریور 1399
1009
11

اقوام بسیار زیاد و متنوعی در سر تاسر کشور ایران پراکنده اند که هر کدام دارای آداب و رسوم و سنن خاص خود هستند که سینه به سینه و نسل به نسل به زمان حال رسیده و بسیاری از آنها در گذر زمان به دست فراموشی سپرده شده و بسیاری دیگر نیز همچنان زنده و پویا است.

یکی از ایلات بزرگ و سرشناس کشور ایران، ایل غیور و اصیل بختیاری است. بختیاری ها سبک زندگی زیبا و جالب توجه و سراسر اصیلی دارند و هنوز به بسیاری از آداب و و رسوم خود که به واقع شناسنامه فرهنگی آنان می باشد پایبند و مقیدند. یکی از آداب و رسوم  جالب،  مراسم عروسی در ایل بختیاری است که همیشه برای بسیاری از افراد جالب توجه و جذاب بوده است.

در ادامه قصد داریم شما را با آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری آشنا کنیم . همراه بیا تور باشید.

آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری 

بختیاریها، بــه ازدواج به عنوان یک رکن مهم در زندگی مینگرند. اکنون سن ازدواج نسـبت به قبـل تغییـر کـرده اسـت ولی در گذشـته ممکـن بـود کـه دختـری از هنـگام تولـد نامـزد فردی شـود، کـه سالها از خود او بزرگتـر بـود و بـه قـول معروف ناف بـران او میشد. یعنی از هنگام بریدن ناف او وی را خواسـتگاری میکردند و این امـر بدون نظر دختر بر وی تحمیل میشد. آییـن ازدواج در بختیاریهـا مراحلـی دارد کـه با فرسـتادن کدخدای ده آغاز میشـود.
این شـخص با طرح موضوع، نظر صاحب دختـر را به صورت غیر رسمی میگیرد پس از موافقت ضمنی تعدادی از بستگان پسـر بـا حضــور در خانـه پــدر دختر، بـه صــورت رسمی خواسـتگاری میکنند. این مرحله را بله برون یا زون گشون میگویند.
در مرحلــه دوم بـا حضور افراد و مهمانان بیشـتری از هـر دو سـو، مراسـم «پا گیــری» یــا قبالـه نویسـی بــا تعییـن مهریه و شیربها انجـام میشـود، که گاهـی بـه آن شـیربها بــرون یـا شـیر بها واورون گفتـه میشـود.


مراسـم عقـد و عروسی گاهی در یک روز یا دو روز پیاپی برگـزار میشـود و بـرای جاری سـاختن خطبــه عقد از ملای محـل یا روحانی استفاده میشـود. افراد ثروتمند از نوازندگان و تشمالها میخواهند که مدت مدیدی بــه نواختن آهنگ بپردازند. روحیه تعاون و همکاری در بین بختیاریها بسـیار زیاد بــوده و درهنــگام عروسی به این کار همیاری، اوزی میگوینـد. اوزی گشـتن، نوعی عمل برای کاستن هزینه های عروسی اســت. اقــوام برای کمک به خانواده داماد گاو، گوسـفند، پول یا آذوقه کمک میکنند

آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری
آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری

به مالی که خانواده دختر به او هدیـه میدهند «پشا» میگویند. خانواده عروس در گذشته چیز زیـادی به عروس نمیدادند و معتقد بودند این کار از ارزش اجتماعی دخترمیکاهد و با توجه به وضعیـت اقتصادی خانواده عـروس میزان پشا» متفاوت بوده و اعتقاد داشتند داماد با کار و تلاش باید وسایل زندگی را تهیه نماید. ولی اکنون با توجه به افزایش انتظارات مقدار آن نیز تغییر یافته است.
دامـاد برای مادر و نزدیکان عروس، نوعی هدیه به صورت پارچه یا لباس آماده تهیه میکند که به آن «سررختی» میگویند گاهی نیز برای پدر یا پدر بزرگ یا عموی بزرگتر نیز وسایلی چون چوقا، شلوار دبیت، پالتو و یا عبا تهیه میکند که بسیار مورد تحسین قرار گرفته و شایسـتگی داماد را اثبـات میکنـد. پیش از عروسی گروهی از زنان و مردان اقوام داماد هیزم، آرد، قنــد، چای، مواد غذایی و گوسفند مورد نیاز مراسم جشن را روز قبل بــه خانه عروس میبرند و همراه با سـرود است و به آن «اجناس بــاروزی» و به این آیین «باروزی برون» میگویند.
یک شب مانده به جشن عروسی، مراسم حنابندان انجام میشود. در این آیین یک زن پاک و شوهردار و ثروتمند ایــن وظیفــه را عهده دار میگردد. چون باور بر این داست که زن بیوه شگون ندارد و ممکن است عـروس بیوه شـود. در ایــن مراسـم از طرف داماد هدیه ای به عروس داده میشود.

آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری
آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری

صبـح عروسی، خانواده ها با لباسهای رنگین و کل و شادی در مراسم شرکت میکنند. پس از پذیرایی و دادن ناهار در خانه عروس، مرحله بردن عروس به خانه داماد (عروس کشان) آغاز میشود.
بختیاریها بر این باورند که قبل از غروب آفتاب بایــد عروس را روانه ســاخت و نباید در تاریکی این کار انجام شود. بــه هنگام حرکت عروس کفش نویی که داماد برایش خریده است به پای میکند
چون بر این باورند که نباید عروس با لباس کهنه و یا لباس خانواده پدر روانه خانه بخت شود. در این هنگام برادر یا عمو یا دایی عروس پارچه سـفیدی حاوی قنــد و نبــات و پول به صورت شال به کمر عروس میبندند که آن را آیین «کد بســتن» یا «کمر بستن» مینامند.
عروس را بر مادیان سوارکرده چون نشــانه زایش و ادامه زندگی است و پسـر بچه کوچکی را همراه عــروس سوار میکنند و یکی از محارم او افسار مادیان را گرفته و تا خانه داماد میبرد. نزدیک چادر یا خانه عروس مکثی میکند و هدیه ای از داماد میگیرد. قبل از وارد شدن به چادر گوسفندی را میکشند و عروس در خونهای سرخ پا گذاشته و سه دور بـر عکس عقربه های ساعت دور آتش میچرخد و وارد چادر میشــود.

آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری
آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری- رقص مردان بختیاری

گروهی از زنان و دختران با دود کردن اسپند از بزرگان هدیه میگیرند و به این کار «سردینشــتی»میگویند و زنـان به عروس هدیه میدهند که به آن «ری گشون» میگویند

برای آشنایی با لباس و پوشش مردم در استان چهارمحال و بختیاری، کلیک کنید.

آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری -کمر بستن عروس

یکی دیگر از مراسم در فرهنگ بختیاری، عمل کمربستن عروس است. زمانی که عروس میخواهد به خانه بخــت برود دستمال سفید یا رنگی (به جز مشکی) محتوی نان، سبزی، قند یا نبات و ... دور کمر او میبندند که این کار توسط برادر عروس و در صورت نبودن، دایی یا عمو و یا مردی که وابسته نزدیک عروس باشد انجام میگیرد. علت بستن کمربند توسـط پسر یا مرد به خاطـر این است که اولین بچه عروس پسـر به دنیا بیاید. دیگر این که بستن کمربند قوت قلب و محکمی اراده را در بر دارد. بعد از این که عروس به خانه بخت رسید، داماد کمربند او را باز کرده و محتویات آن را استفاده میکنند.
خوردنیهایی که در دستمال میبندند هر کدام وجوه ی نمادین دارند که عبارتند از: نان نماد برکت خواهی، سبزی نماد سبز ینگی بخت و قند نماد سپیدبختی و حلاوت زندگی

آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری
آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری-

آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری -گرزنون

هنگامی که عروس به طرف خانه داماد حرکت میکند قبل از وارد شدن به خانه، اندکی توقف میکند. این توقف را در اصطلاح گرزنون میگویند. گرزنون به معنی ایستادن است. این مفهوم دلالت بر امری نمایشی دارد که عروس بــه شکل نمادین انجام میدهد. یعنی درنگ و توقف عروس ناشی از ترس و دلهره وی به خاطر آینده ای نامعلوم است. متاسفانه اغلب ازدواجهای ایلی فاقـد تصمیم گیری ها و عشـق و علاقه دختر است. معمولا پدر عقل کل و تصمیم گیرنده است به همین دلیل وقتی یک ازدواج اینچنین آغاز گردد، طبیعی است که آینده برای عروس بسیار مبهم و خاکسـتری باشد. عـروس توقف میکند و داماد نیز در برابر این کنش نمایشی به واکنش انسانی دست میزند و برای رفع نگرانی او هدیه ای به عروس میدهد و نیز با این عمل نمادین به او سکینه قلب و آرامش خاطر میدهد و وفــاداری خویش را اثبات میکند. عروس با عکس العمل محبت آمیز داماد وارد خانه او میشود بعد از این درنگ و سکوت رمزآمیز، گوش آسمان از ترانه های شاد زنان و دختران ایل به نوازش درمی آید

آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری
 آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری- شادی زنان بختیاری

آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری -نقش اسب در شادی ها

در جشنها و شادیها مانند عروسی علاوه بر تزیین اسب با وسایل رایج در بین بختیاریها که اطراف سر و زین و دم اسب نصب میشوند غالبا عروس را سوار بر یک مادیان تزیین شده مینمایند و داماد افسار آن را میکشد و اگر مسیر طولانی باشد داماد نیز سوار بر یک اسب مرغوب شده و به منزل میروند. در این مراسم سوارکاران ماهر و چابک با اسبهای خود به سوارکاری و اجرای هنرهـای فردی بر روی اسب میپردازند. یکی دیگر از اینگونه مراسم، سوارکاری است بدین صورت که یک روسری را با سنجاق که به آسانی جدا میشود روی مینای عروس میگذارند و تعدادی از سوارکاران که اغلب فامیل عروس هستند، موظف به مواظبت از این روسری هســتند.
بقیه سوارکاران باید سعی کنند که بــه هر نحو که شده روسری را در حالت تاخت و تاز سر یع با اسب از روی مینای عروس بردارند و با رعت محل را ترک گویند. هر کس بتواند روسری را بردارد، برنده است.

آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری
 آداب و رسوم عروسی در ایل بختیاری -سوارکاری

یکی دیگر از برنامه های سوارکاری در مراسم جشن و سرور که جوانها بیشتر به آن میپردازند این است که پس از تیمار اسبهایشان، چوقا را از تن بیرون می آورند و سوار بر اسبها میشوند و چوبی که بــه ارتفــاع یک وجب (تقریبا 30 سانتیمتر) روی زمین قرار گرفته و دستمالی روی آن گذاشته اند در حین سوارکاری با آغاز نواختن آهنگ توسط تشمالها به سمت دستمال رفته و در حالت خم شده سعی میکنند دسـتمال را بردارند که هر کس برنده شـود مورد تشـویق زنهای عشایر تماشاچی قرار میگیرد. در بین بختیاریها رسـم بوده، شـیربهای عروس را اسب یا قاطر قرار میدادند با توجه بـه نیاز، یکی از ابزار و ادوات حمل و نقل بوده است و همچنین در مهمانداریها وقتی مهمان میرسد ابتدا افسـار اسبش را گرفته و برای اسب علوفه می آورند و سپس از مهمان پذیرایی میکنند و اگر مهمان قصد جابجایی داشته باشد بهترین اسب خود را زین کرده در اختیار او میگذارند

 در ادامه بخوانید:  آداب و رسوم و باورهای مردم در استان چهارمحال و بختیاری

منبع: بیا تور

 

ما را درشبکه های اجتماعی زیر دنبال کنید:

آژانس مسافرتی" سیرسپهرسبا"

روزهای زیبا و پرطراوتی برایتان آرزومند است.

0 اظهار نظر
شما هم وارد بحث شید
مطالب بیشتر