معرفی مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری

27 مرداد 1399
997
2

استان چهارمحال و بختیاری در منطقه زاگرس میانی یا همان زاگرس مرطوب قرار گرفته است و به همین دلیل از تنوع گیاهی و جانوری بسیار خوبی برخوردار است. حدود 12.5 درصد از مساحت استان چهارمحال وبختیاری به منظور حفاظت بهتر تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد. استان چهارمحال و بختیاری با برخورداری از طبیعت بکر و خدادادی دارای 1 پارک ملی، یک اثر طبیعی ملی و همچنین 5 منطقه حفاظت شده با مساحت حدود 155 هزار و 844 هکتار و همینطور 2 منطقه شکار ممنوع به مساحت 51 هزار و 724 هکتار است و به همین دلیل یکی از مناسب  ترین و بکر ترین مناطق برای حیات وحش است.در ادامه به معرفی مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری خواهیم پرداخت. با بیا تور همراه باشید.

همه چیز درباره استان چهارمحال و بختیاری، برای آشنایی بیشتر کلیک کنید

منطقه حفاظت شده تنگ صیاد 

این مجموعه که 27000 هکتار وسعت دارد در سال 1352 به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام و در سال 1374 نیز حدود 4372 هکتار آن به پارک ملی تبدیل شد. این منطقه کوهستانی بر اساس تقسیم بندی روش پیشنهادی جهت مناطق مرکزی ایران(دکتر کریمی )دارای آب و هوای نیمه مرطوب و معتدل با زمستان های سرد است. بین دو شهرستان شهرکرد و بروجن واقع شده و فاصله آن تا مرکز استان، 15 کیلومتر است.42 دهنه چشمه در این منطقه وجود دارد، که 38 دهنه از آنها دارای آبدهی دائمی هستند. از مهمترین این چشمه ها می توان به چشمه های آب شرشر، ریزآب، سنگ سفید و بیدخل اشاره کرد.

تنوع گونه های گیاهی منطقه نشان از اهمیت ذخیره گاه ژنتیکی و دارویی آن دارد.  وجود چشم اندازها، مناظر مختلف و بدیع که حاصل وجود اکوسیستم کوهستان است، تفریحات و ورزش های پرتحرکی همچون کوه نوردی، صخره نوردی، شکار، تماشای حیات وحش، پرنده نگری و ... و نیز دسترسی آسان به جاده آسفالته از دیگر قابلیت های منطقه از نظر گردشگری است.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری- تنگ صیاد

تنگ صیاد، به واسطه دارا بودن تپه ماهورهای متعدد،زیستگاه مناسبی برای گونه قوچ و میش است. كوهستانهای جنوبی منطقه، دارای صخره های صعب العبوری هستند كه زیستگاه پلنگ، كل و بز است که دارای جمعیت قابل توجهی هستند. از دیگر جانوران منطقه میتوان گرگ، روباه، شغال، كفتار، پرندگانی همچون كبک دری، كبك چیل، تیهو و عقاب را نام برد. نزدیكترین شهر به منطقه تنگ صیاد فرخشهر است. دستیابی به این منطقه از طریق محور مواصلاتی شهركرد_ اصفهان میسر است.

راه دسترسی آسفالته، آب آشامیدنی، سرویس بهداشتی، فضای سبز، سكوی نشیمن، دسترسی به واحدهای پذیرایی و اقامتی شهركرد و پاركینگ از امكانات و تسهیلات موجود در این منطقه زیبا هستند.

 توضیحات بیشتر در مورد منطقه حفاظت شده تنگ صیاد استان چهارمحال و بختیاری

اثر طبیعی- ملی لاله واژگون

این منطقه با وسعت 379 هکتار در سال 1375 جزو مناطق چهارگانه سازمان حفاظت محیط زیست قرار گرفت. این منطقه در ارتفاعات 2500 - 2800 متری از سطح دریا در دامنه کوه میلی قرار دارد .به واسطه استقرار منطقه در اقلیم کوهرنگ و اقلیم کوهستانی دارای آب و هوایی مرطوب و معتدل با زمستانهای سرد است. همچنین منابع آب دائمی، مانند چشمه ندارد و تنها منبع تأمین آب آن بارشهای آسمانی است.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری - اثر طبیعی ملی دشت لاله های واژگون

اثر طبیعی- ملی لاله واژگون، به منظور حفظ و حراست گونه های گیاهی مختلف موجود در آن مانند: لاله و کرفس، تحت مدیریت قرار گرفته است. این منطقه علاوه بر داشتن آب و هوای معتدل در اواسط بهار، درست در زمانی که گل های وحشی در دامنه ها و اراضی اواخر عمر خود را طی می کنند، لاله های واژگون تازه شروع به باز شدن کرده و در کنار لکه ها برف موجود در دامنه ها و ارتفاعات کوه میلی،چشم اندازهای بدیع و زیبایی را به وجود می آورند. مناظر زیبای منطقه، تماشای حیات وحش و پرندگان، کوهنوردی و صخره نوردی از قابلیتهای گردشگری منطقه به حساب می آیند.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
 طبیعت زیبای دشت لاله های واژگون کوهرنگ

دشت لاله های واژگون در 10 کیلومتری شهر چلگرد و در نزدیکی روستای بنواستکی واقع است. زمان رویش و شکفتن لاله ها در این دشت، از نیمه فروردین ماه آغاز شده و تا پایان اردیبهشت ادامه دارد. این پوشش گیاهی زیبا که به آن اشک مریم نیز می گویند در دو رنگ قرمز و زرد، چشم انداز بسیار زیبایی در دشت به وجود می آورد. راه دسترسی به این دشت آسفالته است و گردشگران می توانند در بهار از زیبایی آن لذت ببرند.

منطقه حفاظت شده سبزکوه

منطقه حفاظت شده سبزکوه، نمونه ای از مناطق چهارگانه است که بیش از 20 سال  از حفاظت و تصویب آن می گذرد . سبزکوه با اکوسیستمی کوهستانی 272 گونه گیاهی و138 گونه جانوری را در خود جای داده استکه امید است با آگاهی یافتن از غنای بالای طبیعی و ارزشهای چندگانه آن، با پشتیبانی کلیه دوستداران طبیعت و توسعه پایدار، حفاظت از این امانت الهی هرچه بهتر و بیشتر تامین گردد.


این منطقه با مساحت 54200 هکتار در سال1365 به عنوان منطقه آزاد اعلام سپس در سال 1369 به منطقه حفاظت شده تبدیل شد. در فاصله 30 کیلومتری شهر لردگان قرار دارد. این منطقه قبل از سال 1365 به صورت آزاد مورد حفاظت قرار می گرفت در حال حاضر به دلیل وجود شرایط مناسبی چون گونه های گیاهی و جانوری غنی و منحصر به فرد به منطقه شکار ممنوع تبدیل شد. طرح حفاظت از منطقه در سال 1369 با بررسیهای به عمل آمده در شورای عالی حفاظت محیط زیست مورد تصویب قرار گرفت و پس از اعلام، در سال 1370 عملا با همین عنوان تحت حفاظت قرار گرفت.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری- منطقه حفاظت شده سبز کوه

این منطقه در سه شهرستان، بروجن، لردگان و کیار از توابع استان چهارمحال و بختیاری بین طول های جغرافیایی 51 درجه و 9 دقیقه و 50 درجه و 40 دقیقه شرقی و عر ضهای جغرافیایی 31 درجه و 27 دقیقه و 31 درجه و 54 دقیقه شمالی واقع شده است. فاصله منطقه با مرکز استان 150 کیلومتر بوده و از طریق جاده آسفالته شهرکرد به لردگان قابل دسترسی است.
منطقه سبزکوه، یک منطقه کاملا کوهستانی است که از شمال، به ارتفاعات کوه کلار و تالاب گندمان، از شرق به روستای سرپیر و سپس به ارتفاعات کوه دودلو، از جنوب به دشت خانمیرزا و روستاهای برجویی، کلامویی، مرادان و از غرب به رودخانه ارمند، دوپلان و سپس به منطقه حفاظت شده جنگلی هلن منتهی می گردد . این منطقه به دلیل شرایط متنوع، وجود جنگل و منابع آبی سرشار همچون رودخانه، آبشار،چشمه و... توپوگرافی کوهستانی، مراتع، گونه های جانوری، گونه های آندمیک گیاهی، وجود عشایر، چشم اندازهای بدیع، و ... دارای قابلیت های  مختلفی چون:
شناخت اجزای تشکیل دهنده اکوسیستمهای مختلف، پوشش گیاهی، گونه های جانوری، اقلیم متنوع، زمین شناسی، وجود جامعه گیاه ارس و گونه جانوری سنجاب ایرانی زمینه تحقیقات و آموزش برای پژوهشگران و جامعه علمی و دانشگاهی را فراهم آورده است.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
حیات وحش بکر منطقه سبز کوه

اکوتوریسم از جمله فعالیتهای مرتبط و همسو با حفاظت، یکی دیگر از قابلیت های منطقه سبز کوه بوده که به واسطه وجود چشم اندازهای طبیعی نیمه عمیق، آبشارهای زیبا، رودخانه، زندگی عشایری و روستایی حاشیه منطقه، کوه نوردی ، ماهیگیری، تماشای حیات وحش، ژئوتوریسم و اكوتوریسم می توان  از آن بهره لازم را برد.
آبشار تنگ زندان، رودخانه نمک، رود ارمند، پوشش جنگلی و جنگل های بلوط، کوه نوردی ، صخره نوردی، پیاده روی و تماشای حیات وحش از قابلیت های  گردشگری منطقه است.
آب و هوای منطقه، نیمه مرطوب با تابستانهای گرم و خشک و زمستانهای سرد است. تنها رودخانه منطقه، آب ونک است که رودخانه کره بس نیز به آن می پیوندد. همچنین آب دو چشمه بزرگ به نام های تنگ زندان و آب سفید نیز تغذیه کننده این رودخانه هستند.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
طبیعت زیبای سبزکوه در چهارمحال و بختیاری

علاوه بر این، چشمه های دیگری نیز در گوشه و کنار منطقه یافت می شوند که تأمین کننده آب منطقه هستند. به واسطه شرایط توپوگرافی و ناهمواری های بسیار، پوشش گیاهی متنوع منطقه سبب به وجود آمدن زیستگاه های مختلف برای انواع گیاهان و جانوران شده است.
همان طور که گفته شد منطقه سبزکوه یک منطقه با سیمای کوهستانی است. بنابر این جاده های قابل دسترسی به قلب منطقه به جز جاده جیپ رو خاکی له دراز به ارتفاعات هزار دره، اغلب پیرامون منطقه قرار دارند و به دلیل وجود تعدادی روستا و همچنین عشایر در منطقه و به منظور دسترسی به این محل ها، وجود راه های دسترسی آسفالته و خاکی اجتناب ناپذیر است.
به همین دلیل دسترسی به منطقه از طریق جاده آسفالته و خاکی پاسگاه برجوئی، جاده خاکی سرپیر، جاده های آسفالته بروجن به لردگان، لردگان به معدن، معدن به دورک، حیدرآباد از طریق شهر ناغان و جاده های خاکی وستگان از طریق روستای وستگان، تنگ زندان، حیدرآباد به دم آب و تنگ لاغر و جاده خاکی روستای چاهگاه امکان پذیر خواهد بود. به طور خلاصه می توان  راه های دسترسی به منطقه سبزکوه را به این صورت بیان کرد:
الف) در حوزه شهرستان بروجن از ضلع شمالی از مسیر جاده خاکی عشایری موسوم به جاده سر آستونه از ضلع شرقی منطقه از مسیر جاده خاکی روستای سرپیر
ب)در حوزه شهرستان لردگان از ضلع جنوب شرقی تا جنوب از روستاهای کلارمویی، برجویی، چاگاه و ارمند بالا و از ضلع غربی روستاهای جغد و فارسون.
ج)در حوزه شهرستان کیار از ضلع شمال غربی منطقه از روستاهای دورک، دره عشق و ... تا روستای معدن و در شمال از روستای دم آب تا روستای چهارطاق.


منطقه حفاظت شده هلن

این منطقه، بین سه شهرستان اردل، لردگان و کیار قرار دارد. مساحت آن40231 هکتار و در سال 1380 به عنوان منطقه حفاظت شده، تحت حفاظت قرار گرفت. فاصله آن تا مركز استان حدود110كیلومتر و نزدیكترین شهر، شهر ناغان در 20 كیلومتری آن می¬باشد. منطقه هلن در اقلیم لردگان استقرار دارد و بدین لحاظ از آب و هوای نیمه مرطوب با تابستان های گرم و خشک و زمستا نهای سرد برخوردار است.
رودخانه های کارون، ارمند و دوپلان از منابع آبی منطقه هستند. همچنین چشمه های متعددی نیز در آن جاری و از منابع آب آنجا محسوب می شوند.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری- منطقه حفاظت شده هلن

حدود 71 درصد از مساحت منطقه را جنگل با گونه غالب بلوط تشکیل می دهد. قرار گرفتن در حاشیه جاده خوزستان، حضور عشایر کوچنده به عنوان نماد هماهنگی زندگی بشر با طبیعت، وجود رودخانه ها، آبشارها، دره عشق، چشمه های پر آب، همچنین کوه نوردی ، صخره نوردی و امکان انجام گلگشت های خانوادگی و تماشای حیات وحش از قابلیت های گردشگری منطقه هستند.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
طبیعت بکر هلن

منطقه هلن اگر چه در یک منطقه کوهستانی واقع شده اما رشد جمعیت و وجود برخی محرومیت های فرهنگی و اقتصادی باعث شده که جنگل های این منطقه از دست متعرضان به طبیعت در امان نباشند. مجاورت این منطقه با روستاها، فقر و بیکاری و روی آوردن برخی از افراد بیکار به مشاغل کاذب از جمله ذغال کردن با چوب جنگل، همواره تهدید برای جنگل بکر هلن محسوب می شود.

بیشتر بخوانید: دشت هلن کجاست؟


منطقه شکارممنوع تالاب بین المللی چغاخور

این منطقه، 2500 هکتار وسعت دارد و از سال 1378 به عنوان منطقه شکار ممنوع مورد حفاظت قرار گرفت.قبل از این تاریخ، منطقه مذکور به صورت آزاد، توسط گروه سیار اداره ی کل حفاظت محیط زیست استان و شهرستان بروجن مدیریت می شد. این منطقه در شهرستان بروجن واقع شده و تا مرکز استان 65 کیلومتر فاصله دارد.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری- تالاب چغاخور

11 دهنه چشمه که 8 دهنه از آنها در دامنه کوه کلار واقعند ، تأمین کننده آب تالاب هستند. آب چشمه ها به واسطه زون های خرد شده و گسلیده، همچنین همبری لایه های نفوذ ناپذیر در سطح زمین تظاهر پیدا کرده اند. گیاهان شناسایی شده در تالاب عبارتند از:
گیاهان حاشیه ای مانند علف هفت بند، گیاهان بن در آب مانند جگن، گیاهان برگ شناور مانند تراپا و گیاهان غوطه ور مانند تیزک. 
گونه های جانوری آن شامل: پرندگانی مثل اردک، گیار و اردک مرمری، ماهی ها، روباه معمولی، لا کپشت مهمیزدار و قورباغه معمولی هستند.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
طبیعت بی نظیر تالاب چغاخور شهرستان بروجن

تالاب چغاخور توسط اداره حفاظت محیط زیست شهرستان بروجن و وجود یک ایستگاه حفاظتی - تحقیقاتی ثابت در منطقه، مورد حفاظت قرار می گیرد. این منطقه به دلیل قرارگرفتن در کنار جاده آسفالته شهرکرد- خوزستان و شهرکرد- بروجن و برخورداری از تنوع ز یستگاهی و جانوری خصوصا پرندگان، دارای قابلیت های  گردشگری زیادی است.
وجود 3 تالاب علی آباد، سولقان و گندمان به صورت خطی و نزدیک به آن، مجاورت با امامزاده حمزه علی)ع( در کنار تفریحات فیزیکی پر تحرکی همچون قایقرانی و ماهیگیری، طبیعت گردی و تماشای حیات وحش و پرندگان، اهمیت منطقه را از لحاظ گردشگری دو چندان کرده است.

منطقه حفاظت شده شیدا

 منطقه شکار ممنوع شیدا نزدیک به 24000هکتار وسعت دارد. در سال 1375 به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شد و پس از یک دوره تقریبا ده ساله در سال 1386 به منطقه حفاظت شده تبدیل گردید. فاصله آن تا مرکز استان 27 کیلومتر و نزدیکترین شهر به آن شهر بن است. آب و هوای آن متأثر از اقلیم شهرکرد است که دارای تابستانهای خشک و زمستان سرد با بارندگی متوسط است. در این منطقه رودخانه دائمی وجود ندارد و عمده منابع تأمین کننده آب منطقه بارشهای آسمانی، تعدادی چشمه و سدهای خاکی شیخ شبان و حیدری می باشند.
بافت کوهستانی و تپه ماهوری و تنوع پوشش گیاهی زیاد منطقه، سبب بالا رفتن تنوع جانوری خصوصا به لحاظ پرندگان شده است. با توجه به کوهستانی و تپه ماهور بودن منطقه و وجود میکروکلیماهای کوچک، تنوع پوشش گیاهی خصوصا در قسمت تنگ لاشیران کوه افغان و ... قابل توجه و اهمیت است.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری- طبیعت برفی شیدا

به دلیل ده سال ممنوعیت شکار در این منطقه گونه های برجسته ای چون: قوچ و میش، کل وبز، گراز، روباه، شغال، گرگ، خرگوش و سایر گونه ها در مقایسه با سایر مناطق آزاد روند رو به رشد خوبی داشته که این موضوع به خوبی قابل مشاهده است.
این منطقه دارای مراکز گردشگری زیادی همچون: سد و رودخانه زاینده رود، گرداب بن، سدهای خاکی شیخ شبان، بارده، تومانک، حیدری که در حاشیه و بعضا در داخل منطقه قرار می گیرد و مراکز تفریحی- زیارتی مثل امامزاده ها و ... است.همچنین کوه نوردی ، صخره نوردی، پیاده روی، قایقرانی، ماهیگیری و ... از قابلیت های گردشگری منطقه است.


منطقه حفاظت شده تالاب گندمان

تالاب گندمان به عنوان یک اکوسیستم آبی 1070 هکتار مساحت دارد، تا کنون به صورت آزاد مورد حفاظت قرار گرفته است.در فاصله تقریبا 90 کیلومتری مرکز استان و25  کیلومتری شهر بروجن قرار دارد.واقلیم این تالاب، سردسیری و دارای زمستان های بسیار سرد است.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری- تالاب گندمان

علاوه بر بارشهای آسمانی، رودخانه آقبلاغ و همچنین چشمه های متعدد و پر آب، حاشیه تالاب چون گل كوچك، گل بزرگ، مرادان، شیر برنجی و نصیر آباد تامین کننده آب منطقه هستند.پوشش گیاهی تالاب را عمدتا گونه های حاشیه ای و نم پسند همچون بولا غاوتی، سیاه دانه، میخک کوهی، جگن، آلاله آبی، پوتاموژتون و درختان بید تشكیل می دهند.
از میان گونه های جانوری، گونه های غالب تالاب را پرندگان به خود اختصاص می دهند كه شامل خانوادههای لك لك، شكاریها، حواصیل، باكلان، مرغابی سانان و سلیم می شود . همچنین انواع مارها، قورباغه ها، لاك پشت و پستاندارانی نظیر گراز، شغال، گرگ، خفاش و نیز ماهی گور خری، سفید كولی، ماهی پوزه ای و سیاه ماهی از دیگر گونه های جانوری این تالاب به حساب می آیند.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
تالاب گندمان

این تالاب به دلیل قرار گرفتن در مسیر نزدیک به امامزاده حمزه علی، تالاب بین المللی چغاخور، همچنین چشمه مادر و دختر و دامنه کوه کلار با ارتفاع بیش از3000 متر، دارای چشم انداز قابل توجه و زیبا است که در صورت اجرای طرح مدیریت قابل قبول و علمی، توانایی بهره برداری گردشگری و طبیعت گردی را دارا است که تماشای حیات وحش به ویژه پرندگان از نمونه های بارز آن است.

برای آشنایی بیشتر با همه تالاب های استان چهارمحال و بختیاری، کلیک کنید

منطقه حفاظت شده قیصری

وسعت این منطقه که در شهرستان های کوهرنگ و اردل واقع است 9800 هکتار است و در سال 1380 به عنوان منطقه شکار ممنوع و سپس در سال 1386 منطقه حفاظت شده اعلام شد. این منطقه در ناحیه اقلیمی کوهرنگ با تابستان های معتدل و خشک و زمستان های بسیار سرد قرار دارد. حداکثر طول فصل رشد در این اقلیم حدود 6 ماه است که از اواخر فروردین ماه آغاز و تا اواخر مهر ماه ادامه دارد و میانگین یخبندان در طول سال در این منطقه 118 روز است. میانگین دمای سالانه اقلیم کوهرنگ 9/5 درجه سانتی گراد با دامنه تغییرات 28/4درجه سانتیگراد است. میانگین بارش سالانه در کوهرنگ 1222 میلیمتر است.
منابع آب منطقه علاوه بر نزولات آسمانی شامل چشمه های متعدد دائمی، رودخانه شهریاری و آب کوهرنگ است که از وسط منطقه با طول تقریبی 15 کیلومتر عبور می کند و منطقه را به دو نیم تقسیم می کند.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری- منطقه حفاظت شده قیصری

توپوگرافی خاص منطقه باعث ایجاد تنوع گیاهی و تأثیر مستقیم بر حیات وحش منطقه شده است. این منطقه به دلیل داشتن ارتفاعات بلند تومن در حدود3553 متر و درههای نیمه عمیق در حدود1800 متر دارای تنوع گیاهی بالایی است. جهت های مختلفی بر اثر توپوگرافی منطقه باعث به وجود آمدن میکرو کلیماهایی شده که تنوع بیشتر گیاهی را باعث می شود. از گیاهان مهم منطقه می توان  به گون، گل حسرت، کنگر و گل ماهور و از گونه های درختی و درختچه های به، گز، آلبالو وحشی، نسترن، تمشک، کیکم، ارژن، بنه، زالزالک، دافنه و ارس اشاره کرد

گونه های جانوری شامل کل و بز، خرس قهوه ای، روباه معمولی، گرگ، شغال و پلنگ و پرندگانی مثل عقاب طلایی، کبک معمولی و کبک دری است. ماهی ها شامل قزل آلای رنگین کمان و سیاه ماهی و خزندگانی چون افعی، مار آبی و آگامای سفید است.

مناطق حفاظت شده استان چهارمحال و بختیاری
منطقه قیصری شهرستان کوهرنگ

این منطقه علاوه بر آن که محیط مناسبی برای کوه نوردی، پیاده روی  و ماهیگیری است، از وجود آثاری از چشم اندازهای فرهنگی و دست ساز در ضلع های جنوب شرقی و شمال خود نیز برخوردار است.در حال حاضر مدیریت منطقه توسط اداره حفاظت محیط زیست شهرستان فارسان و با وجود یک باب پاسگاه محیط بانی ثابت، مورد حفاظت قرار می گیرد.
 

 در ادامه بخوانید: تنوع زیستی در استان چهارمحال و بختیاری

 

منبع: بیا تور

 

ما را درشبکه های اجتماعی زیر دنبال کنید:

آژانس مسافرتی" سیرسپهرسبا"

روزهای زیبا و پرطراوتی برایتان آرزومند است.

3 اظهار نظر
شما هم وارد بحث شید
مطالب بیشتر