میرزا حبیب دستان بنی(اصفهانی)

5 آبان 1399
363
1

«میرزا حبیب دستان بنی» معروف به میرزا حبیب اصفهانی در سال 1250 هجری قمری در خانواده ای روستایی در قریه بن از توابع استان چهارمحال وبختیاری به دنیا آمد. وی ادیب، فاضل ، شاعر، نویسنده و زبان شناس اوایل قرن چهارم هجری بوده است.
او به لحاظ انتسابش به قریه بِنْ ( از توابع استان چهارمحال و بختیاری) « میرزا حبیب بنى» و « میرزا حبیب دستان بنى » نامیده می شود. هم اکنون بن ، مرکز شهرستان بن در استان چهارمحال و بختیاری است.

 میرزا حبیب دستان بنی به سبب اقامت طولانى مدت در شهر استانبول ترکیه، نزد تركها به «حبیب افندى»  و«میرزا حبیب افندى » شهرت یافته و در دانشنامه های ترك، دو مقاله درباره او با این دو نام اخیر چاپ شده است.

میرزا حبیب دستان بنی  معروف به میرزا حبیب اصفهانی از پیشگامان تحوّل در نثر و ترجمه فارسى است. وی خطاط، نویسنده و مترجم بزرگی در عصر خویش بود و نخستین دستور زبان فارسی را به رشته تحریر درآورد. ترجمه كتابهاى حاجى باباى اصفهانى، ژیل بلاس و مردم گریز به قلم او، در زمره شاهكارهاى نثر فارسى معاصر است.میرزا حبیب دستان بنی در عین حال شاعر( متخلّص به دستان) ، ادیب، از پیشگامان تألیف نخستین دستورهاى زبان فارسى و از دگراندیشان تبعیدى عصر قاجار بود

بیشتر بخوانید: شهرستان بن در استان چهارمحال و بختیاری
میرزا حبیب دستان بنی(اصفهانی)
تندیس میرزا حبیب دستان بنی

زندگی میرزا حبیب دستان بنی

 میرزا حبیب دستان بنی دوران طفولیت در نزد پدر به كسب علم و معرفت پرداخت و تحصیات مقدماتى را در زادگاهش ، بن به پایان برد. پدر ایشان مفاتیح نویس بوده است و خود ایشان نیز مفتاح الفلاح را حاشیه نویسی می كند و شرح و بسط می دهد. بعد از افاضه از پدر در سن 10 سالگی عازم اصفهان شده و در مدرسه جده به تحصیل علوم عربی و تکمیل قواعد ادبی پرداخت. در 12 سالگی حافظ کل قرآن شد و فن عروض و قافیه را به خوبی فرا گرفته و در شاعری و سخنوری سرآمد اقران گردید.
در 25 سالگی به تهران عزیمت و در مدرسه دارالفنون به تحصیل علوم جدید پرداخت. سپس به بغداد رفت و مدت چهار سال به تحصیل ادبیات و فقه واصول پرداخت.


میراز حبیب دستان بنی پس از بازگشت به تهران با روشنفكران و بویژه با میرزا ملكم خان ناظم الدوله حشر و نشر داشته و قدر مسلّم آنكه وی در سلك دگراندیشان زمان خود بود و حكومت وقت در جریان دیدگاه هاى انتقادى آنان قرار داشت و فعالیتهایشان را زیرنظر گرفته بود. کتابچه‌ای در مذمت میرزا محمدخان سپهسالار صدراعظم مخفیانه نشر دادند که وی را در آن سخت هجو کرده بودند. میرزا حبیب به اتهام نوشتن این کتابچه تحت تعقیب قرار گرفت و در ۱۲۸۳ از ایران به استانبول ترکیه گریخت(ویکی پدیا)
در آنجا به علت تسلط به زبان های عربی، فرانسوی، ترکی در مدرسه ایرانیان استانبول شروع به تدریس کرد.

تاریخ و پیشینه استان چهارمحال و بختیاری، بیشتر بخوانید
میرزا حبیب دستان بنی(اصفهانی)
میرزا حبیب دستان

زندگی او در استانبول نیز دستخوش فراز و نشیب هایی بود.  دولت عثمانی او را به عضویت در انجمن معارف منصوب کرد، اما به خاطر بدگوئی و دشمنی ها از خدمت برکنار شد ولی بعد از یک سال و نیم با التفات سلطان مجددا ، به خدمت بازگشت.
میرزا حبیب دستان بنی در استانبول ، دو بار ازدواج کرد. وی از دو همسر خود صاحب سه پسر به نام های کمال، جمال و جلال شد.

میرزا حبیب دستان در سال 1311 دچار بیماری سختی شد و برای معالجه و درمان خود به بورسا در ترکیه رفت ولی سرانجام در سال 1315 درگذشت و در پای کوه اولو داغ در استان چکرگه به خاک سپرده شد.

خرید کتاب سرگذشت حاجی بابای اصفهانی به ترجمه میرزا حبیب دستان، کلیک کنید.

تالیفات میرزا حبیب دستان بنی 

از جمله تالیفات میرزا حبیب دستان بنی می توان این موارد را نام برد
1- برگ سبز
2- دستان فارسی راجع به دستور زبان فارسی
3-ایرنامه نسخه خطی کتابخانه دانشگاه استانبول
16- منتخب اللطائف
5- ترجمه کتاب سر گزشت ژیل بلاس اثر آلن ژنه ساژ
6- ترجمه اثر حاجی بابای اصفهانی از جیمز موریه
7-دیوان اشعار
8- ترجمه کتاب مردم گریز اثر موریه
9- منتخب کلیات عبید زاکانی
10- تصحیح دیوان البسه قاری یزدی
11- غرایب عقاید ملل
12- خط و خطاطان
13- دستور سخن
14- راهنمای فارسی
15- منتخب النفائس و...
در تارنمای مطالعات انسانی ایران که یکی از منابع معتبر در زمینه پژوهش در آثار علوم انسانی است در مورد او آمده است که: 
میرزا حبیب را پیشگام و از اولین کسانی دانسته که در تدوین دستور زبان کنونی برای زبان فارسی دانسته‌اند. او اولین فردی بود که از کلمه «دستور»به عنوان کتابی درباره قواعد زبان فارسی استفاده کرده است و این اصول و قواعد را از زبان عربی مجزا کرده و آنها را از دایره تقلید از صرف و نحو عربی خارج کرده‌است. طبق اطلاعاتی که موجود است وی نخستین کسی بوده که اجزای کلام در زبان فارسی را مورد بررسی قرار داده و طبقه‌بندی کرده‌است، هرچند که او را مبتکر این طبقه‌بندی ندانسته اند. میرزا عبدالعظیم خان قریب از این الگو که متعلق به میرزا حبیب است پیروی کرده‌است.

آشنایی با ورزش مفرح رفتینگ و هیجان رفتینگ استان چهارمحال و بختیاری

نمونه اشعار میرزا حبیب دستان بنی

نمونه ی از سروده های او چنین است
دیشب به رقص برخاست آن فتنه ی نشسته      یک دل درست نگذاشت با طره ی شکسته
دامن کشان همی کوفت پایی و دستی افشاند     زانسان که عقل و دین را شد دست و پای بسته
در بزم می پـرستان می داد نقل مستان           چشمش به عشوه بادام لعلش به خنده پسته

نمونه ی دیگر که در مجلس مهمانی کنگره بین المللی مستشرقین سروده است: 
گاه ست که پاس و سپاس آریم      زین بزم سترگ هنرمندان
وامی ست کنار که بگذاریم          این وام همی ز بن دندان…
جشنی بین برده ز مینو رنگ         یاران همه با فر و با فرهنگ…
شیرینی و میوه ز خشک و تر        در کام ز یکدگر بهتر

کوهرنگ کجاست؟ آشنایی با  نگین طبیعت گردی چهارمحال و بختیاری
میرزا حبیب دستان بنی(اصفهانی)
نصب تندیس میرزا حبیب دستان بنی در زادگاهش شهر بن

میرزا حبیب دستان بنی ( میرزا حبیب اصفهانى ) تا سالهاى اخیر در ایران و بطور كلّى چندان شناخته شده نبود و ارزشهاى ادبى و تحقیقى كار او از جنبه‏ هاى‏ مختلف تقریباً بكلّى مغفول مانده بود. پژوهشهاى محمدعلى جمال‏زاده و مجتبى مینوى به این كشف انجامید كه حاجى باباى اصفهانى‏ و ژیل بلاس، دو شاهكار ترجمه در زبان فارسى و از نمونه‏ هاى درخشان تحوّل در نثر فارسى معاصر، نمى‏توانسته به قلم كسى جز میرزاحبیب باشد 
كنگره بزرگداشت « میرزا حبیب دستان بنى » ( میرزا حبیب اصفهانى ) مرداد ماه 1379 در شهركرد (مرکز استان چهارمحال و بختیاری) برگزار شد و تندیسى هم از او در میدان آزادى شهر بن (زادگاهش) قرار داده ‏اند.

منبع: بیا تور

در ادامه بخوانید: جاهای دیدنی استان چهارمحال و بختیاری

ما را درشبکه های اجتماعی زیر دنبال کنید:

آژانس مسافرتی" سیرسپهرسبا"

روزهای زیبا و پرطراوتی برایتان آرزومند است.

0 اظهار نظر
شما هم وارد بحث شید
مطالب بیشتر