پیشنهاد ویژه
تگ ها

دشت مغان، سرزمین باستانی موبدان زرتشتی

2 بهمن 1399
1489
3

استان اردبیل یکی از زیباترین استان های کشور است که در جنوب غربی ایران واقع شده است. این استان دارای طبیعتی بسیار زیبا و آب و هوای مطبوع بخصوص در فصل های بهار و تابستان است.
این استان با پشتوانه تاریخی و فرهنگی زیاد و همچنین برخورداری از طبیعت بکر و زیبا مورد توجه گردشگران زیادی است. از جمله جاذبه های مهم و پر طرفدار این استان چشمه های آبگرم سرعین است که در سرعین و در  20 کیلومتری شهر تبریز قرار گرفته اند.

دشت مغان


یکی دیگر از مناطق بسیار زیبا و رویایی این استان، که هر کسی محو طبیعت زیبا و چشم نواز آن می شود دشت مغان است. دشت مغان بخاطر زیبایی بی نظیر و آبادانی اش به دشت همیشه بهار نیز معروف است.
کشتزارهای پهناور و سر سبز، چشم اندازهای زیبا و مسحور کننده دشت، دشت های مملو از گل و مناظر زیبای تپه ها و چمن زارها، این دشت را به یکی از زیباترین و بی نظیرترین نقاط کشور تبدیل کرده است
این جلگه ای پهناور و حاصلخیز در شمالی ترین قسمت استان اردبیل قرار گرفته است. این جلگه در سواحل جنوبی رود ارس و در غرب دریایی خزر واقع شده است. قسمت عمده ای از این دشت آباد در جمهوری آذربایجان و قسمتی دیگر از آن هم قسمت شمالی استان اردبیل قرار دارد.
دشت مغان از سمت شمال و شرق با کشور آدربایجان هم مرز است و از سمت جنوب و غرب با شهرهای مشکین شهر ومنطقه ارسباران در استان اردبیل هم جوار است.
این دشت سرسبز زیبا پس از قراردادهای ننگین ترکمانچای و گلستان در دوران قاجار به دو قسمت تقسیم شده است و قسمت عمده آن در کشور آذربایجان قرار گرفته است
دشت مغان تا سال 1355 جزء توابع شهرستان مشکین شهر بود و بعد از آن در تقسیمات جدید کشوری با شهرستان بیله سوار، پارس آباد و شهر گرمی( مرکز دشت مغان ) به عنوان شهرستانی مستقل معرفی گردید.

دشت مغان


دشت مغان به چهار شهرستان گرمی، پارس آباد، بیله سوارو اصلان دوز تقسیم می شود. در میان شهرهای مغان، شهر پارس آباد از لحاظ رونق کشاورزی و کشت و زرع از دیگر شهرها معروفتر بوده و شرکت های مهمی در این محل فعالیت دارند.
ساکنان این دشت پهناور زیبا، عشایر زحمت کش، مهمان نواز و استوار دشت مغان هستند که در گذر سالیان طولانی و در طی قرون و اعصار در این سرزمین ساکن بوده و تبدیل به مردمانی خود کفا و مستقل با فرهنگی غنی به بلندای تاریخ سرزمین خود شده اند . ساکنان قدمی دشت مغان شامل 32 طایفه هستند که دشت مغان را به عنوان محل قشلاق خود قرار داده بودند
به خاطر شرایط مساعد و وجود رودخانه و خاک حاصلخیز در این منطقه، اکثر ساکنان این دشت غنی به کار کشاورزی مشغول هستند.

دشت مغان بخاطر آب و هوای مناسب و بارش کافی ، همچنین وجود رود ارس، بسیار حاصلخیز بوده و از جمله مناطق مرغوب و مناسب برای کشاورزی و برداشت محصولات در کشور است. 

دشت مغان


از جمله محصولاتی که در این دشت وسیع کشت و برداشت می شود می توان به موارد زیر اشاره کرد:
زردآلو، شلیل، به، انگور، انجیر، سیب، گلابی، هلو، هندوانه،توت، تمشک، خربزه، زیتون، ذرت، کلزا، نخود فرنگی، باقالی، گوجه فرنگی، برنج، لوبیا سبز، آفتابگردان، چغندر قند، حبوبات، بادام زمینی، خیار، بادام، گردو، پسته ، حبوبات و.....
دشت مغان همچنین، یکی از مناطق بسیار مهم زیست محیطی آذربایجان برای گونه های نادر پرندگان کوچنده بخصوص در فصل زمستان است. در تالاب های این دشت، انواع پرندگان کوچنده مشاهده می شوند

تاریخ و پیشینه تاریخی دشت مغان

دشت مغان، محلی باستانی است که قدمتی دیرینه دارد. بر طبق تحقیقات باستان شناسی در این محل، تاریخ این دشت به هزاران سال پیش باز می گردد. وجود اشیا و آثار تاریخی در موزه های تبریز و اردبیل و.... گواهی بر این مدعا است.
دکتر سعید نفیسی نام قدیمی این دشت را موکان می داند و در قسمت معرفی سرزمین آذربایجان اینطور می نویسد:
"پای آذری در سرزمین آذربایجان در خلافت عثمان بن عفان (۳۵–۲۳ هجری) باز شد. پیش از این خاندانی از آذربایجان در این سرزمین پادشاهی داشتند. نام (مغان) قدمت چند صد ساله دارد.
 همچنین حاج زین العابدین شیروانی در مورد موقعیت جغرافیایی دشت مغان چنین می نویسد:ولایتی است مشهور و دیاریست مذکور، مشتمل است بر بلاد قدیم و نواحی عظیمه و مراتع دلکش و موضع بسیار خوش از اقلیم پنجم و هوایش خرم و محدود است از شمال به ولایت شیروان و از جنوب به ملک آذربایجان و از شرق به ارض تالش و از مغرب به گرجستان 

دشت مغان


نظامی گنجوی هم  در مورد مغان می‌گوید:
به فصل گل به موقان است جایش        که تا سرسبز باشد خاک پایش
باستان شناسان در طی نتایج تحقیقات خود دریافتند که قدمت سکونت در اراضی آذربایجان به دوران پارینه سنگی می رسد.
این دشت یکی از مکان های تاریخی کشور است که آثار تاریخی زیادی در سر تا سر پهنه ان موجود می باشد. در بین مناطق این دشت، شهرستان گرمی از قدمت تاریخی بسیار بالایی برخوردار است و آثار و کشفیات زیادی از آن به دست آمده است. 
در مورد نام و وجه تسمیه این دشت گفته می شود که در دوران تاریخی این منطقه مغ ها یا رهبران دین زرتشت گرد هم جمع شده و جلسات مذهبی و مراسمات خود را در این مکان برگزار می کردند و این دشت از این جهت نام دشت مغان را به خود گرفته است.
در سرتاسر این دشت وسیع گورستان های تاریخی زیادی که اغلب متعلق به هزاره اول قبل از میلاد مسیح است وجود دارد که متاسفانه تعدادی از آن ها در معرض تجاوز و تخریب قرار گرفته اند.
به طور مثال گورستان های قوش اوتران، افجی، گدایلو، قلی بیگلو با قدمتی در حدود هزاره اول پیش از میلاد در نزدیکی اصلاندوز وجود داردند. 
مدفن شهدای جنگ های ده ساله میان امپراطوری روسیه تزاری و دولت قاجار نیز در منطقه مقصودلوی کور عباسلو واقع شده است. این گورستان های تاریخی معمولا در دامنه کوهها و رودخانه ها قار گرفته اند زیرا در مذهب میترائیسم آب و و آفتاب بسیار مقدس بوده اند.
از جمله دیگر آثار تاریخی و باستانی و جاذبه های طبیعی زیبای موجود در دشت مغان می توان این موارد را نام برد
تپه خرمن، تپه نادر اصلاندوز، قلعه اولتان، برج قارلوجا، پل تاریخی خمارلو، زیستگاه آقا بابا، زیستگاه حسن دره سی، گورستان اصلاندوز مغان، گورستان کور لا کور عباسلو، دریاچه سد شهرک مغان، سواحل رود ارس یا آراز چای،  زیستگاه آقا بابا، زیستگاه خروسلو مغان، جنگل های انبوه مغان 

دشت مغان


تپه نادر شاه افشار( تپه نادری) اصلاندوز

تپه نادری در محل تلاقی دو رودخانه ارس و دره رود و در جنوب غربی شهر اصلاندوز واقع شده است.در این منطقه نادر شاه با فراخواندن بزرگان و سران کشور انجمن بزرگی تشکیل دادکه در نهایت منجر به برکناری شاه طهماسب دوم و به قدرت رسیدن نادر شاه شد. تپه نادری اصلاندوز در فروردین ماه 1347 با شماره 796 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسید.


قلعه اولتان

قلعه اولتان، نام قلعه ای تاریخی و کهن در شهرستان پارس آباد مغان است که در جنوب رود ارس در روستای تاریخی اولتان قلعه و در 12 کیلومتری پارس آباد قرار گرفته است.کارشناسان با توجه به بررسی ها معتقدند که این محوطه باستانی در حقیقت شهری بوده است و مانند بسیاری دیگر از کهن شهرهای کشور شامل بخش های مختلفی می شده است.
آنچه از مشاهده این قلعه مشاهده می شود این است که این قلعه، دژی نظامی بوده است. اولتان قلعه به دست اشکانیان ساخته شده است و تا سده 12 هجری نیز از آن استفاده می شده است. این محوطه باستانی با شماره 2654 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. 


قیز قلعه(قلعه دختر)

قیز قلعه در17 کیلومتری شمال گرمی و در کنار رودخانه برزند قار گرفته است. قلاع متعددی در کشور با نام قلعه دختر نامیده می شوند که قلعه دختر یا قیز قلعه مغان نیز یکی از آن ها می باشد.با توجه به سبک این دژ چنین به نظر می رسد که قدمت آن به دوران اشکانی و ساسانیان باز می گردد.


چهره طبیعی منطقه دشت مغان

چهره طبیعی منطقه مغان را می توان جلگه ای، کوهستانی و کوهپایه ای تقسیم کرد.


ناحیه کوهستانی

 ناحیه کوهستانی: ناحیه کوهستانی دششت مغان شامل ارتفاعات واقع در غرب، جنوب غربی و جنوب دشت مغان می شود. شیب این ارتفاعات بیش از 10 درصد بوده و از حدود  100 متر ارتفاع شروع شده و هر چه به سمت جنوب و غرب پیش می رویم بر میزان ارتفاع افزوده می شود تا اینکه به ارتفاع حدود 700 متر می رسد.


ناحیه جلگه ای

ناحیه جلگه ای این دشت، در شمال دشت مغان تا سواحل رود ارس و با شیب 5 درصد ادامه دارد. این بخش از دامنه کوه های خروسلو داغی و صلوات داغی آغاز شده و تا ساحل ارس ادامه دارد.در این ناحیه شاهد منطقه ای با خاک بسیار مرغوب و حاصلخیز و آبرفتی هستیم این منطقه به کشتزارهای وسیع و زیبا مبدل شده و از تراکم جمعیت زیادی نیز برخوردار است. شهرستان پارس آباد مغان در بخش جلگه ای واقع شده است و به تبع موقعیت جغرافیایی خود از موقعیت ویژه ای برخوردار است.ناحیه جلگه ای تا ارتفاع حداقل 30 متر از سطح دریا تا دهستان ساوالان در منتهی الیه شمال شرقی تداوم پیدا می کند.
بخش جلگه ای به دلیل مجاورت با رودخانه ارس از موقعیت کشاورزی بسیار ویژه و منحصر بفردی برخوردار است به طوری که آوازه تولیدات کشاورزی در این منطقه در سرتاسر ایران به گوش می رسد.

ناحیه کوهپایه ای

قسمت جلگه ای دشت مغان، در برگیرنده زمین های متصل به کوهتان تا نزدیک جلگه هستند و دارای ارتفاعی کمتر از 100 متر می باشند. این نواحی برای کشاورزی، دامپروری و حتی برای سکونت نیز مساعد می باشند. بخش مرکزی، دهستان قشلاق شمالی بخش اصلاندوز و قسمت هایی از بخش تازه کند جز نواحی کوهپایه ای هستند.

بهترین زمان سفر به دشت مغان

بهترین زمان سفر به این دشت زیبا و بهره گیری از آب و هوا و طبیعت شگفت آن تابستان و پیش از شروع شهریور ماه است

دشت مغان


گونه های جانوری دشت مغان

گونه هایی جانوری زیادی در این دشت شناسایی شده اند از جمله، گراز وحشی، شغال، روباه، گرگ، خرگوش، آهوی ایرانی
تعداد زیادی پرنده  نیز این دشت را به عنوان زیست گاه دائمی یا موقت خود انتخاب کرده اند. در تالاب های این دشت انواع پرندگانی مانند قوی کوچک، پلیکان خاکستری، قوی کنگ، قوی فریاد کش، اردک چشم طلایی، اردک تاجدار، اردک سر سبز، اردک چشم طلایی غاز خاکستری، مرکوس سفید، بالکان، اگرت، فلامینگو، گیلانشاه، سلیم، طاووسک، انواع مرغابی، و...سکونت دارند .این منطقه می تواند مکان مناسبی برای علاقمندان به پرنده نگری به خصوص در فصل پاییز و زمستان است.

منبع: بیا تور

در ادامه بخوانید :ورزش مفرح رفتینگ

 

ما را درشبکه های اجتماعی زیر دنبال کنید:

آژانس مسافرتی" سیرسپهرسبا"

روزهای زیبا و پرطراوتی برایتان آرزومند است.

0 اظهار نظر
شما هم وارد بحث شید
مطالب بیشتر