موسیقی در استان چهارمحال و بختیاری

10 بهمن 1398
1825
8
2

موسیقی استان چهارمحال و بختیاری  در بین مردم این استان و علاقمندان به موسیقی جایگاه خاصی دارد.آوازهاى محلى روستاهاى چهارمحال و بختيارى با لهجه‌‌هاى مخصوص به خودشان به خصوص در هنگام عروسى و شادى واقعاً جالب توجه است. ادوات موسيقى آن‌ها عبارت‌اند از : دهل، سنج، نى، کرنا، طبل و سنتور که در ميان آنها افراد نى‌زن و سنتور نواز ماهر نيز وجود دارد.

ويژگي مناطق زاگرس ايران،كوهستاني بودن آن و وجود آب و هواي سرد و نيمه معتدل است كه همين مولفه ها باعث شده است موسیقی استان چهارمحال و بختیاری بخشي از زندگي مردم منطقه باشد و با شرايط موجود عجين شود.
تمدن زاگرس اما بدون شك بر روي موسيقي و زندگي مردم اين منطقه تاثير گذار بوده است،به گونه اي كه مي تواند ردپاي موسيقي سنتي را در لابلاي كارهاي روزمره مردم به ويژه عشاير ديد.  

برای آشنایی کامل با استان چهارمحال و بختیاری، کیک کنید

موسیقی استان چهارمحال و بختیاری   

 موسيقي مقامي چهارمحال و بختياري در سه گونه دهكردي،بختياري و تركي ريشه دارد كه برخاسته از بطن فرهنگ مردم منطقه است.    
موسيقي دهكردي برگرفته از نام قديم شهركرد مركز چهارمحال و بختياري است و اين گونه از موسيقي ايراني، منحصر به همين منطقه است و چندان توسعه جغرافيايي نيافته است.    
عمده‌ ترين نواي موسيقي دهكردي در گذشته در بين عشاير گله دار اين منطقه مرسوم بود و همپاي موسيقي بختياري پيش مي رفته است.    

 موسیقی استان چهارمحال و بختياري به لحاظ تقسيم بندي جغرافيايي داراي دو گونه موسيقي بختياري و موسيقي چهارمحالي است،كه منطقه جغرافيايي موسيقي بختياري به دليل گسترش جمعيتي بيشتر از موسيقي چهارمحالي بوده است.    
موسيقي مقامي منطقه چهارمحالي در بخش هاي ترك زبان،ريشه موسيقايي قشقايي دارد،ولي موسيقي دهكردي استقلال بشتري نسبت به گونه هاي موسيقايي اين استان دارد.    
موسيقي محلي دهكردي در دو دستگاه شوشتر و دشتي از دستگاههاي هفتگانه موسيقي مقامي نواخته مي شود و داراي مقام هاي«حيدر آقا،حيدر آژان ، هفشجاني و مقام دهكردي» است و اين مقامها براي موسيقي محلي دهكرد، محدود است.    
موسيقي مقامي دهكردي در آواز در قطعات شوشتري و دشتي و در تصنيف به صورت(دو و چهار و دو و هفت هشت )اجرا مي شودوساز قالب دراين مقام، كمانچه و ني و سرنا و كرنا مي باشد.            
موسيقي دهكردي و بختياري از اصيل‌ترين و غني‌ترين هنرهاي كشور است و در موسيقي بختياري براي هر امري از جمله كشاورزي، برزگري، درو، عزا و عروسي يك موسيقي خاص وجود دارد. 

بیشتر بخوانید: آداب و رسوم مردم استان چهارمحال و بختیاری
 موسیقی استان چهارمحال و بختیاری
موسیقی استان چهارمحال و بختیاری

 اما در موسيقي مقامي بختياري،تنوع گوشه ها بيشتر است اگر چه زماني خوانندگان بختياري تنها به ملودي ' شير علي مردان ' قناعت مي كردند.    
تفاوت موسيقي بختياري با دهكردي و تركي قشقايي است اين است كه در موسيقي بختياري گاه رزم نيز وجود دارد به گونه اي كه دو ساز سرنا و دهل و كرنا و دهل نوازي يكي از اصلي ترين سازهاي موسيقي مقامي بختياري است. 

 موسیقی استان چهارمحال و بختیاری
موسیقی استان چهارمحال و بختیاری

منطقه زاگرس در ايران خاستگاه ايل ها و قوم هاي مختلف است به گونه اي كه اقوام آذري ، كرد، لك ، لر ، بختياري و عرب با زيرشاخه هاي قوم شناسي در اين منطقه سكونت دارند.    
از اين رو موسيقي استان چهارمحال و بختیاری و مناطق زاگرس نشين ايران خاستگاه كار و تلاش و كسب روزي است،آنجا كه با هر كاري مردان نوايي بر لب زمزمه مي كرده اند.  

اوج اين موسيقي مرتبط با زندگي را در بين عشاير بختياري مي توان جستجو كرد و اين موسيقي در هنگام كوچ عشاير كه به مالكنون شهرت دارد اتفاق مي افتد.    

جاهای دیدنی استان چهارمحال و بختیاری
 موسیقی استان چهارمحال و بختیاری
موسیقی استان چهارمحال و بختیاری- مالکنون

سوز غم انگيز مالكنون یکی از شاخص ترین آوازها در موسیقی استان چهارمحال و بختیاری است که در گوشه اي دشتي و شوشتري روايت دل كندن ايل براي كوچ است و صداي سرنا و كرنا و دهل كوبي گويي ايل را براي كوچ مهيا مي كند.    
 

سوز غم انگيز مالكنون در آواز گوشه اي دشتي و شوشتري روايت دل كندن ايل براي كوچ است و صداي سرنا و كرنا و دهل كوبي گويي ايل را براي كوچ مهيا مي كند.    
كرنا يكي از سازهاي تاريخي ايران در مناطق بختیاری است كه فردوسي در يكي از اشعارش مي گويد:برآمد خروشيدن كرناي،تهمتن برآورد لشگر زجاي،بفرمود تا رخش زين كنند،دم اندر دم ناي زرين كنند.
از جمله صداهاي داراي موسيقي و هارموني در منطقه زاگرس لاوه لاوه ، هوره ، مور و سياه چمانه ، دروگري،برزگري، دي بلال و هي جار و بختياري و دهكردي است كه از سبك هاي مهم موسيقي مقامي غرب كشور محسوب مي شوند. 

از جمله صداهاي داراي موسيقي و هارموني در منطقه زاگرس لاوه لاوه ، هوره ، مور و سياه چمانه ، دروگري،برزگري، دي بلال و هي جار و بختياري و دهكردي است كه از سبك هاي مهم موسيقي مقامي غرب كشور محسوب مي شوند. 

موسیقی استان چهارمحال و بختیاری- موسیقی و شعر در ایل بختیاری

 موسيقی استان چهارمحال و بختیاری جز مهمی از زندگی مردم است. موسیقی در ايل بختيارى نیز پيوند جاودانه‌‌اى با زندگى ايلى يافته است. مقام‌هاى موسيقى ايل بختيارى به نام «بيت» معروف هستند. از مشهورترين آن‌ها به مقام گله‌دارى، برزگرى، ابوالقاسم خان و مقام شيرعلى مردون که تعداد آن‌ها حدود ۲۰ تا ۲۵ مقام است مى‌توان اشاره کرد.
هر طايفه و تيره نوازندگان محليِ‌ ويژه‌اى دارد که به آنها توشمال مى‌گويند. توشمال‌ها داراى طايفه و محل زندگى جداگانه‌اى هستند، مخارج ساليانه خود را با شرکت در عروسى، عزادارى و جشن‌هاى ديگر به دست مى‌آورند و به کار زراعت و دامدارى نيز مى‌پردازند.

 موسیقی استان چهارمحال و بختیاری
موسیقی استان چهارمحال و بختیاری

هر روستا يک توشمال براى خود انتخاب کرده است که در مواقع لازم براى اجراى مراسم از او دعوت مى‌کنند و هنگام برداشت محصول اجرت او را نيز مى‌پردازند. دسته‌اى از توشمال‌ها سيار هستند، يعنى تابستان‌ها به ييلاق و زمستان‌ها به قشلاق کوچ مى‌کنند. توشمال‌ها دختر غير را به زنى نمى‌گيرند و زن‌ هم به غير نمى‌دهند.
توشمال‌ها مردمى عاشق‌پيشه و شاعر مسلک‌اند که بيشتر وقت زندگى روزانه خود را صرف ساختن ابيات، لطيفه‌ها، ضرب‌المثل‌ها و متل‌ها وشاهنامه خوانی مى‌کنند. آنان در به وجود آوردن آثار و ادبيات عاميانه سرزمين بختيارى سهم بسزايى دارند.
بختيارى‌ها توشمال‌‌ها را مردمى پائين‌تر از خود مى‌دانند. هر چند خود به اين موضوع واقف ند که توشمال‌ها در غم و شادى آن‌ها شريکند و اگر توشمالى براى عروسى آن‌ها پيدا نشود، عروسى سر نخواهد گرفت. توشمال‌ها در نواختن متوالى ساز و دهل استقامت عجيبى دارند، ‌ ساعت‌ها بدون خستگى آهنگ‌هاى مختلف را مى‌نوازند و در موقع استراحت چاى فراوان مى‌خورند و سيگارهاى پى‌درپى مى‌کشند.

آشنایی با ورزش مفرح رفتینگ و هیجان رفتینگ چهارمحال و بختیاری
 موسیقی استان چهارمحال و بختیاری
موسیقی استان چهارمحال و بختیاری- تشمال ها

آلات موسيقى بختيارى‌ها، ساده، محدود و عمدتاً شامل : کرنا، ساز و دهل است.

آلات موسیقی بختیاریها ساده است و عمدتا شامل کرنا، ساز و دهل است. آوازهای محلی روستاهای چهارمحال و بختیاری با لهجه های مخصوص خودشان بر تنوع موسیقی و آواز افزوده است. برخی از مقام های مهم موسیقی استان چهارمحال و بختیاری عبارتند از:


 مقام گاه گریو: به معنی هنگام مویه که به هنگام عزاداریها نواخته میشود و شرح دلاوریها و رشادت‌های افراد و قهرمانان از دست رفته است که با آوازی غمناک و مؤثر اجرا میشود.

شیرعلی مردان: به نام یکی از خانهای ایل هفت لنگ که به شجاعت و رشادت معروف است و در جنگ با حکومت مرکزی از پای درآمده است.

خرید آلبوم موسیقی غم بختیاری(گاه گریو)
 موسیقی استان چهارمحال و بختیاری
موسیقی استان چهارمحال و بختیاری- موسیقی اصیل بختیاری

 گلوم گلوم: تصنیفی تغزلی است که انواع مختلف دارد.

سرکوهی: مقامی است که چوپانان آن را بانی میخوانند و مینوازند.

 لچک ریالی: اشاره دارد به روسری یا دستمال سری که به آن سکه میدوخته اند و زنان پای اصلی این آهنگ هستند و در مراسم های شاد نواخته میشود.

برزگری: این نغمه حکایت از درو و فصل برداشت دارد که گاه همراه با شعری عاشقانه خوانده میشود.

 چشمه کوهرنگ: در وصف چشمه کوهرنگ که از جمله سرچشمه های اصلی رود کارون و زاینده رود به شمار میرود.

چوب بازی: نوعی موسیقی همراه با چوب بازی ست که در آن دو پا چند مرد در حالتی حماسی و هم‌آهنگ با ضرباهنگ موسیقی نبردی نمایشی را به اجراء درمیآورند. این موسیقی هم به لحاظ اصالت و هم ریتم و میزان خاص آن یکی از مهمترین و شاخصترین مقامهای موسیقی بختیاری به شمار میرود. 

 موسیقی استان چهارمحال و بختیاری
موسیقی استان چهارمحال و بختیاری-رقص بختیاری همراه با موسیقی

 جشن نوروزی:نغمه های که در ایام عید نوروز و یا به مناسبت اعیاد دیگر نواخته میشود.

در مورد موسیقی استان چهارمحال و بختیاری، سوای مقام هایی که برشمردیم که جنبه موسیقی محض دارند و در مراسم شادی و عزا مرسوم اند، آداب و رسومی هم وجود دارند. مانند هیرسه (کلالیکوسه=کل علی کوسه) یا مراسم طلب باران و نیز معجزه سنگ که با موسیقی پیوند دارند.
در موسیقی بختیاری، از جمله در عرصه ای که کمتر به آن اشاره میشود، عرصه کار است. همان‌طور که در بالا به یکی از مقامهای مهم موسیقی اشاره کردیم، مقام برزگری، اما این موسیقی فقط به آن منحصر نمیشود. با این موسیقی حرکات معینی هم همراه است. از دیگر نغمه ها در این عرصه باید به آواز مشک دوغ (مشک زنی) که زنان آن را میخوانند، هله‌هی (خرمن کوبی)، سرکوهی یا سر صیادی که آوازهای مراسم شکار است و هی بره بره که آواز چوپانان در بهار است.
نوازندگان بختیاری را به دو دسته تقسیم میکنند. گروهی که نسل اندر نسل در کار نواختن موسیقی بوده اند که در محل به «چکیده کار» معروف اند و دسته ای دیگر که موسیقی در خانواده آنها شغل و پیشه نبوده و به ذوق خود موسیقی را یاد گرفته اند که به آنان «چسبیده کار» میگویند.

 موسیقی استان چهارمحال و بختیاری
موسیقی استان چهارمحال و بختیاری

ترانه ها پیوند و جای خاصی با موسیقی بختیاری دارند. این ترانه ها که به دوبیتی معروفند، به قول مظفر بختیار (1365) «به زبان ادبی گویشی سروده شده و در ردیف آهنگهای دوالالی، شلیل، بلال، لکو، گرمسیری و میرشکاری از دل انگیزترین گلبانگ ها و ترانه های بومی بختیاری است. منشاء این‌گونه دوبیتی های محلی همان «پهلویات» کهن است» و اگر خواندن اشعاری چون شاهنامه خوانی، حافظ و نظامی خوانی را با الحان شورانگیز به عنوان ادبیات آهنگین جزیی از موسیقی در سرزمین بختیاری به شمار آوردیم، آن گاه باید گفت این ترکیب ادبیات و آهنگ خود یکی از دل‌بستگی های مردم این سرزمین به شمار میرفته است.

منبع: بیا تور

در ادامه بخوانید: کوهرنگ ، بهشت سرزمین بختیاری

 

ما را درشبکه های اجتماعی زیر دنبال کنید:

آژانس مسافرتی" سیرسپهرسبا"

روزهای زیبا و پرطراوتی برایتان آرزومند است  

0 اظهار نظر
مطالب مرتبط
ساکنان استان چهارمحال و  بختیاری چه زبان و گویشی دارند؟
ساکنان استان چهارمحال و بختیاری چه زبان و گویشی دارند؟
معروفترین آبشارهای استان چهارمحال و بختیاری
معروفترین آبشارهای استان چهارمحال و بختیاری
کوهرنگ کجاست؟
کوهرنگ کجاست؟
رودخانه های استان چهارمحال و بختیاری
رودخانه های استان چهارمحال و بختیاری
مسیرهای گردشگری استان چهارمحال وبختیاری
مسیرهای گردشگری استان چهارمحال وبختیاری
مطالب تصادفی
قلعه های استان چهارمحال و بختیاری، نماد تاریخ کهن سرزمین آب و آفتاب
قلعه های استان چهارمحال و بختیاری، نماد تاریخ کهن سرزمین آب و آفتاب
تالاب بین المللی گندمان کجاست؟ چطور به آنجا برویم؟
تالاب بین المللی گندمان کجاست؟ چطور به آنجا برویم؟
پرستاره ترین آسمان های ایران کجا هستند؟
پرستاره ترین آسمان های ایران کجا هستند؟
شما هم وارد بحث شید
مطالب بیشتر